(MALICIOUS SOFTWARE) یان (MALWARE) وشەیەکی گشتی یە بەمانای جۆری جیاواز لەتێکدان و پڕۆگرامی نەخواستراو دێ. لەبواری پاراستنی کۆمپیوتەر و زانیاری دا بەهەموو ئەو بەهەموو ئەو پڕۆگرامانە دەگوترێ کە دێنە ناو سیستمی کۆمپیوتەر بێ ئەوەی بەکارهێنەر پێی بزانێ.

دەبن بە سێ کۆمەڵەوە:
1-بڵاوبوونەوە بەناو سیستم (VIRUSES AND WORMS)
2-خۆشاردنەوە لەناو سیستم (TROJAN HORSES)
3-سیخوڕی کردن بەسەر بەکارهێنەرەوە (SPAMS, SPYWARE, AND BOTNET)

لەم بابەتەدا، ئاشنا دەبیت بەهەر کۆمەڵەیەک و تێدەگەیت لە چۆنیەتی توش بوون بەسیستم و بڵاوبوونەوەیان.


کۆمەڵەی یــــەکــەم: (VIRUSES،WORMS)

virus-infected-laptop

(VIRUS) ڤایرۆسەکان: ئەوانە بەشێوەیەکی نهێنی خۆیان دەنوسێنن بە دۆکیومێنت و پڕۆگرامی دیکە وەکاتێک هەرکات ئەوان ئیشیان پێکرا ڤایرۆسەکانیش دەست دەکەن بە ئیشی خۆیان و دروستکردنی کێشە.
دەبنەهــۆی: نیشاندانی نامەی بێزارکەر، سڕینەوەی فایلەکانت ، وە تێکدانی کۆمپیوتەرەکەت بە بەردەوامی،هەتا لەکارخستنی سیستمی بەرگری کۆمپیوتەرەکەت.
ڕێـگـەی بــڵاوبـوونەوە: بەهیچ شێوەیەک لەخۆیانەوە بڵاو نابنەوە و ناچنە ناو کۆمپیوتەرێکی دیکە تا ئەوکاتەی تۆ ئیشیان لەسەر نەکەی ، یان فایل و پڕۆگرامە پشت پێ بەستراوەکان دەست نەکەن بە ئیش.

(WORM) کرمەکان: ئەوانە هەڵدەستن بە دۆزینەوەی درز و کەلێنی پڕۆگرام و سیستمی کارپێکەر(OPERATION SYSTEM) دواتر کۆپیەکی زۆر لەخۆیان بڵاودەکەنەوە لەناو سیستم.
دەبنەهــۆی: سڕینەوەی فایلەکان، بەکارهێنانی ڕام ، پڕۆسیسەر ، هاردیسک. بەمەش جێگەیەکی زۆر دەگرن و دەبنەهۆی خاوبوونەوەیەکی بەرچاو، لەهەمووی ترسناکتر ڕێگە بە هێرشکەرە ئەلیکتڕۆنیەکان دەدات تا لەدوورەوە کۆنتڕۆڵی کۆمپیوتەری توش بوو بکەن.!
ڕێـگـەی بــڵاوبـوونەوە: پشت بەهیچ پڕۆگرام و فایلێک نابەستێ و بەشێوەیەکی خودکارانەش کۆپی لەخۆی هەڵدەگرێ و دەینێرێت بۆ شوێنی دیکە لە ڕێگەی ڕایەڵە و ئینتەرنێتەوە.

کۆمەڵەی دووەم: (TROJAN HORSES)

پڕۆگرامن، کۆدی Trojan-Horseشاراوەیان تێدایە و بۆ ئیشی ڕێکلام و دزین بەکاردێن بەشێوەیەکی سەرەکی،وە وادەردەکەون کەئیشێکی دیاری کراو دەکەن یاخوود لەوبەرنامانەن کە زانیارییان لێ وەدەست دێ ، بەڵام لەژێرەوە ئیشی دیکە دەکەن. نمونەی ئەو بەرنامانە: حاسیبە ، ڕۆژ ژمێر، بەرنامەی پشکنینی کۆمپیوتەر بۆ هەبوونی ڤایرۆس ، یان خاوێنکردنەوەی کۆمپیوتەر، یان پشکنینی سەرهێڵی…هتد. دەبنەهــۆی: دزین و بردنی زانیاری گەلی وەک: وشەی نهێنی کۆمپیوتەر یان وێب سایتەکان ، وە ژمارەی حسابی بانقی ،دواتر گواستنەوەی بۆ کەسی بەکارهێنەر لەڕێگەی ئینتەرنێتەوە.
ڕێـگـەی بــڵاوبـوونەوە: بڵاو نابنەوە لە خۆیانەوە.

کۆمەڵەی ســـێ یــەم: ( SPYWARE, BOTNET):

Botnet

(BOTNET) توشبوونی کۆمپیوتەرە بە پڕۆگرامێک کە ڕێگە بە هێرشکەر دەدات لە دوورەوە کۆنتڕۆڵی بکا، وە ئیش بە کۆمپویتەرەکە بکات.
دەبنەهــۆی: توشبوونی کۆمپیوتەر بە هەموو ئەوانەی باسکرا.

(SPYWARE) پڕۆگرامێکە دەبێتە هۆی دزین و بردنی زانیاری ، بێ ڕەزامەندی بەکارهێنەر، بەکاردێت لەبواری ڕیكلام و کۆکردنەوەی زانیاری دەربارەی بەکارهێنەر ، گۆڕانکاری کردن لە رێکخستنی سیستمی کۆمپیوتەر.
دەبنەهــۆی: کەمکردنەوەی توانای کۆمپیوتەر ، ناجێگیری کۆمپیوتەر ، دابەزاندنی بڕاوسەر و توڵبار لەخۆوە ، گۆڕینی لاپەڕەی سەرەکی بڕاوسەرەکان ، لەخۆوە کرانەوەی لاپەڕەی نوێ لەناو بڕاوسەرەکاندا.

هەموو ماڵپەر و دەزگایەكی ڕاگەیاندن ئازادە لە بڵاو كردنەوەی بابەتەكانی ماڵپەری تێك ئای، بەمەرجێك ئاماژەی بە سەرچاوەكە بكات

شەیر بكە بۆ هاوڕێیانت

دەربارەی نوسەر

خوێندکاری بەشی بەڕێوەبردنی تۆڕەکانم،بەشێوەیەکی گشتگیر تێکەڵم لەگەڵ تەکنەلۆژیا،بەتایبەت لەگەڵ سیستمی وه‌گه‌ڕخه‌رى ویندۆز و ئەندرۆید. گەیاندنی بابەتە پێویست و گرینگەکان، وە هۆشیارکردنەوە و چۆنیەتی مامەڵەکردن لەگەڵ جیهانی تەکنەلۆژیا بەشێوەیەکی پارێزراو، ئامانجی منە.

Comments are closed.